محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)

852

جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)

گفت من همى خليفتى خواهم آفريدن بر زمين . چنانك خداى گفت : إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً « 1 » . پس اين فريشتگان گفتند : يا رب تو خليفتى بيافرينى وى بدين زمين اندر گناه كند ، و ما ترا عبادت كنيم بشب و بروز . خداى گفت : إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ « « 2 » » . گفت من آن دانم كه شما ندانيد . پس خواست كه مر آدم را بيافريند . جبريل را عليه السّلم بفرستاد و گفت برو چهل رش گل از روى همه زمين بردار ، تا من ازان گل خليفتى بيافرينم . جبريل بيامد و آنجا كه كعبه است ميان جهان ، پر به زمين فرو خواست برد و خواست كه گل بردارد . زمين با وى بسخن آمد و بر وى سوگند داد كتو گل از من برندارى كخداى عزّ و جلّ خليفتى آفريند كه بر روى زمين « 3 » گناه كند . جبريل حرمت آن سوگند را بازگشت و هيچ گل برنداشت . پس خداى عزّ و جلّ مر ميكايل را بفرستاد ، وى نيز بازگشت . پس عزرايل را بفرستاد . چون زمين بر وى سوگند داد ، وى گفت من فرمان خداى عزّ و جلّ بسوگند تو دست باز ندارم ، و پر فرو كرد و چهل رش گل از همه روى زمين برداشت از سپيد و سياه و سرخ و زرد و سنگ ريزه و از هر گونه‌اى . اكنون از بهر آنست كه فرزند آدم از هر لونىاند . و خداى عزّ و جلّ مر آدم را بيافريد ازان گل بدين صورت كه اكنون ماايم . « 4 » و اين صورت بر مثال نام محمّد است صلّى اللَّه عليه ، ميم بر مثال سر آدم است و ح « 5 » بر مثال دو دست ، و شكم بر مثال ميم ديگر ، و دو پايش بر مثال دال . « 6 »

--> ( 1 ، 2 ) - البقرة ، 30 ( 3 ) - كه او بر پشت من . ( خ ) ( 4 ) - بيافريد بر صورتى كه فرزندان او اكنون بران صورت‌اند . ( خ ) ( 5 ) - حا . ( خ ) ( 6 ) - و دال بر مثال دو پاى مردم است . ( خ . نا )